Dostaję/daję pożyczkę pieniędzy

Pożyczka udzielana prywatnie rodzi obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych. Opodatkowanym z tytułu pożyczki pozostaje biorący pożyczkę, zatem stanowi ona dodatkowy koszt po stronie otrzymującego pożyczkę, niezależnie od ustalonego między stronami umowy wynagrodzenia (lub odsetek). Podatek od czynności cywilnoprawnych może pozostawać przy spełnieniu założenia jego ponoszenia w celach uzyskania, zachowania lub zabezpieczenia przychodów – kosztem podatkowym.

Wypełnij szybko i wygodnie umowę pożyczki >>

Stawka podatku wynosi 0,5% z wyjątkiem, gdy przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub postępowania kontrolnego:

  • podatnik powołuje się na fakt zawarcia umowy pożyczki, depozytu nieprawidłowego lub ustanowienia użytkowania nieprawidłowego albo ich zmiany, a należny podatek od tych czynności nie został zapłacony;
  • biorący pożyczkę należący do kręgu najbliższej rodziny (małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę), powołuje się na fakt zawarcia umowy pożyczki, a nie spełnił warunku udokumentowania otrzymania pieniędzy na rachunek bankowy, albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

W powyższych dwóch przypadkach stawka podatku wynosi 20 % podstawy jego ustalenia.

Uwaga - zmiana stawki podatkowej z 2% do 0,5% nastąpiła od 1.01.2019 r. Dotyczy umów zawartych od 1 stycznia 2019 r. Umowy zawarte do tej daty, zgłoszone do urzędu w 2019 r. - podlega stawce 2%. 

Podstawę dla liczenia powyższych kwot 2% lub 20% podatku stanowią kwota lub wartość pożyczki.

Umowa pożyczki powinna wskazywać strony transakcji, datę wydania pożyczki, wartość odsetek oraz opłat dodatkowych, termin lub terminy spłaty pożyczki, oprocentowanie lub jego brak i termin naliczania oprocentowania, warunki naliczania odsetek za zwłokę, ewentualne kary z tytułu niewywiązania się z umowy.

Kwoty odsetek pozostają dla udzielającego pożyczki przychodami z kapitałów pieniężnych (niekiedy – z działalności gospodarczej). Powinien on z tego względu oprócz rozliczenia podatku od czynności cywilnoprawnych, rozliczyć podatek dochodowy i wykazać przychód w rocznym zeznaniu podatkowym PIT.

Obowiązki podatkowe ciążą na biorącym pożyczkę, który zobowiązany jest:

  • sporządzić, podpisać i złożyć w urzędzie skarbowym deklarację PCC-3 w terminie  14 dni od dnia dokonania transakcji kupna (podpisania umowy sprzedaży),
  • zapłacić podatek najpóźniej w terminie 14 dni od dnia dokonania transakcji (termin biegnie niezależnie od daty złożenia deklaracji PCC-3).

Nie płacę podatku, gdy…

W przypadku, gdy nie podlega się opodatkowaniu PCC lub jest się z niego zwolnionym, nie ma obowiązku sporządzać deklaracji PCC-3. Wyjątki od tej zasady wskazaliśmy poniżej.

Podatku nie trzeba płacić, gdy czynność przekazania pieniędzy nie stanowi pożyczki, lecz:

  • jest realizacją weksla, który nie podlega opłacie skarbowej, pod warunkiem, że z umowy wynika, że wydawana kwota to kwota wynikająca z weksla a nie jest kwotą pożyczki zabezpieczonej wekslem,
  • umowa pożyczki  nie podlega polskiemu prawu podatkowemu (umowa zostaje zawarta za granicą i przekazanie pieniędzy ma miejsce za granicą lub z zagranicznego rachunku bankowego).

Podatku nie trzeba płacić również, gdy czynność pozostaje zwolniona z podatku, a to ma miejsce przy pożyczkach udzielanych:

  • przez przedsiębiorców niemających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej siedziby lub zarządu, prowadzących działalność w zakresie kredytowania oraz udzielania pożyczek,
  • w formie pieniężnej na podstawie umowy zawartej na rzecz małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwa, ojczyma i macochy w wysokości przekraczającej kwotę  9.637 zł tej ustawy, pod warunkiem:
    • złożenia deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych właściwemu organowi podatkowemu w terminie 14 dni od daty dokonania czynności,
    • udokumentowania otrzymania przez biorącego pożyczkę pieniędzy na rachunek bankowy, albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym,
  • na podstawie umowy zawartej między osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej (zalicza się nich małżonka, zstępnych, w tym przysposobionych i ich zstępnych, wstępnych, w tym przysposabiających, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów) do wysokości 9.637,n
  • na podstawie umowy zawartej między innymi podmiotami niż osoby wskazane powyżej, jeżeli kwota lubwartość pożyczki nie przekracza 1000 zł,
  • z kas lub funduszów zakładowych, funduszów związków zawodowych, pracowniczych kas zapomogowo-pożyczkowych, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, koleżeńskich kas oszczędnościowo-pożyczkowych działających w wojsku oraz z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych.